Archiwa miesięczne: Czerwiec 2020

„Kartoteka” – nowa koncepcja dramatu współczesnego


TADEUSZ RÓŻEWICZ: Poeta, dramatopisarz i prozaik    na  leżący do pokolenia Kolumbów. Wojnę spędził w Radomsku. W 1942 roku ukończył tajny kurs podchorążych i w latach 1943-44 walczył w oddziałach partyzanckich AK. Po wojnie studiował historię sztuki na UJ. W swojej poezji Różewicz rozbudowuje problematykę moralną. Przeprowadza moralistyczną analizę współczesnego świata – jego stosunku do dawnych wartości, kodeksu etycznego i estetyki.

Analiza ta prowadzi do surowej krytyki nowej rzeczywistości. Ta sama tematyka – obrachunku z własnym pokoleniem oraz krytyki współczesnej cywilizacji pozbawionej prawdziwych wartości – poruszana jest w dramatach Różewicza. „KARTOTEKA” to dramat, w którym stworzył Różewicz własny typ teatru nawiązującego do doświadczeń awangardy i surrealizmu. Jest to teatr pozbawiony akcji, dynamizmu, operujący umowną scenerią i wielopostaciowym bohaterem.

„KARTOTEKA”:

  • brak tradycyjnej akcji jako ciągu przyczynowo skutkowe go, kpiny z tradycji, luźne sceny, pomieszanie czasu, dość dokładnie określone miejsce akcji,
  • teatr wewnętrzny – nie ma tradycyjnej akcji, istotne są myśli i przeżycia bohaterów,
  • Bohater jest w zasadzie antybohaterem, to postać bierna bez określonego wieku, imienia, pozycji społecznej,
  • utwór jest montażem różnych elementów:
  • podział na około 30 scen, sekwencji, po których następują chwile milczenia,
  • kompozycja złożona z kluczowych scen pozwala w poetyckim skrócie przedstawić     najdramatyczniejsze w dziejach Bohatera
  • dramaturgia otwarta,
  • luźna kompozycja
  • brak wyraźnego zakończenia
  • trwanie sytuacji, która zaczęła się   przed rozpoczęciem dramatu i może trwać dalej,
  • występowanie chóru, który nie tylko komentuje akcję, ale bierze w niej również bezpośredni udział
  • elementy sztuki COLLAGU – cytaty, przysłowia, aforyzmy, pomieszania wszystkich elementów bez wzajemnych związków, 
  • „KARTOTEKA” to dramat realistyczno-poetycki, pseudo tragedia z elementami nadrealizmu i absurdu,
  • występowanie dialogu tradycyjnego i pozornego (mówienie obok siebie  np. rozmowa rodziców),
  • Różewicz wiele miejsca poświęca demokracji słowa, przywróceniu jego wartości,
  •  próba ukazania jak od trudnego mówienia ze ściśniętym gardłem ludzie przeszli szybko do mówienia zbyt łatwego, automatycznego, bezrefleksyjnego,

„KARTOTEKA” to dramat o próbie zbudowania i uporządkowania życiorysu Bohatera.