Utrwalić siebie i swój czas; co to znaczyło w kulturze barokowej?


W kulturze barokowej, utrwalenie siebie i swojego czasu było ważnym tematem, który pojawiał się w wielu dziedzinach życia. Barok, który był epoką intensywnych zmian w sztuce, literaturze, filozofii i nauce, skupiał się na indywidualizmie i na dążeniu do realizacji potencjału jednostki.

W kontekście utrwalenia siebie, barokowi artyści często przedstawiali swoje autoportrety, które miały pokazać ich indywidualność i osobowość. Znani malarze, tak jak Diego Velázquez czy Rembrandt, malowali swoje autoportrety, w których ukazywali swoje cechy charakteru, emocje i stanowisko społeczne. Dzięki temu, twórcy ci zostali zapamiętani jako jednostki wyjątkowe, posiadające swoje własne wizje i ideały.

W kontekście utrwalenia swojego czasu, barokowi ludzie zaczęli coraz bardziej doceniać znaczenie czasu jako czynnika kształtującego ich życie. Wówczas pojawiła się koncepcja carpe diem, czyli „chwytaj dzień”, która zachęcała ludzi do cieszenia się każdą chwilą i korzystania z życia, ponieważ czas jest nieodwracalny i niepowtarzalny. Barokowi ludzie zaczęli także bardziej dbać o swoje codzienne życie, planując swoje zajęcia i korzystając z różnych narzędzi, takich jak zegary czy kalendarze.

Ponadto, w literaturze barokowej pojawiały się liczne utwory, które skupiały się na temacie utrwalenia siebie i swojego czasu. Na przykład, John Milton w swoim dziele „Raj utracony” opisywał człowieka, który poprzez wybory, które podejmuje w swoim życiu, może albo utrwalić swoją duszę i pamięć, albo zniweczyć swoje życie i zostawić po sobie tylko zniszczenie.

Zarówno badania astronomiczne, jak i biologiczne odegrały rolę w demaskowaniu idealizowanego obrazu człowieka i wszechświata, który był utrwalony w tradycji religijnej i antropologicznej.

Badania nad ciałem ludzkim i zwierzęcym również przyniosły rozczarowania. Od czasów starożytnej Grecji, utrwalił się pogląd na temat piękna i doskonałych proporcji ciała człowieka, jako centrum wszechświata. Jednak, pod mikroskopem, ciało ludzkie i zwierzęce ujawniło niepokojące podobieństwa w budowie tkanki mięśni, nerwów i krwi, które okazywały się wspólne dla wielu istot żywych. Taka odkryta podobieństwa wprowadzały zamęt do dotychczasowych pojęć i odzieranie człowieka z dotychczasowych złudzeń, w tym rozpadła się i ginęła idea piękna. Piękno przestawało być obiektywnie istniejącą wartością, rodząc subiektywizm w odczuciu piękna, a z czasem zaczynał się relatywizm w estetyce.

Już przed Spinozą, obiektywizm idei piękna był pod znakiem zapytania, a Giordano Bruno, wyznawca idei wszechświata nieskończonego, twierdził, że nic nie jest piękne w sposób absolutny. Każdy człowiek ocenia piękno zjawisk i rzeczy inaczej, a to, co dla jednego jest piękne, dla innych może być brzydkie. (J. Sokołowska, Dwie nieskończoności. Szkice o literaturze barokowej Europy, Warszawa 1978).

W sztuce baroku obserwuje się wyjątkowo ostre przeciwieństwa i gwałtowne kontrasty, czego dotąd nie widziano. Brak jednorodności w sztuce barokowej przyczynił się do pojawienia się indywidualizmu artystycznego, który był jeszcze bardziej widoczny niż w renesansie. W sztuce barokowej zjawiska te są nieporównywalne, co czyni porównanie dzieł Rubensa i Rembrandta, czy też kościołów św. Piotra i Pawła w Krakowie z wileńskimi świątyniami z XVIII wieku niełatwym.

W kulturze barokowej obserwuje się niezwykłą teatralność całego życia społecznego. Życie stało się wielkim teatrem, w którym sacrum i profanum wzajemnie się przenikały. Widowiska paraliturgiczne były ważnym elementem życia społecznego, nie tylko dla elity, ale również dla warstw uboższych. Ta teatralizacja życia stała się nierozłącznym elementem kultury barokowej, gdzie wszystko było widowiskiem, nawet pogrzeb, który był wyreżyserowany i przekształcał się w pompę funebris. W czasach baroku we Francji drukowano obszerne podręczniki dotyczące organizacji pogrzebów. (M. Rożek, Blaski i cienie baroku, Kraków 1992).

Podsumowując, utrwalenie siebie i swojego czasu było ważnym tematem w kulturze barokowej. Ludzie wówczas zaczęli bardziej doceniać indywidualizm i dążenie do realizacji swojego potencjału, a także zaczęli dostrzegać znaczenie czasu jako czynnika kształtującego ich życie. Dzięki temu, w sztuce, literaturze i filozofii barokowej pojawiały się liczne dzieła, które skupiały się na tych tematach i które wpłynęły na rozwój myśli i kultury w późniejszych epokach.

Dodaj komentarz

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.