Jednym z głównych tematów literatury końca XIX i początku XX wieku była postawa bohaterów literackich przedstawionych w sytuacji próby. W tym czasie miały miejsce dynamiczne zmiany w społeczeństwie, polityce i filozofii, które wpłynęły na twórczość literacką. W tym okresie pisarze często przedstawiali postaci w krytycznych chwilach, gdy musieli stawić czoła własnym słabościom, podejmować trudne decyzje moralne lub stawić czoła ogromnym wyzwaniom egzystencjalnym. Zagadnienie próby bohaterów w literaturze można zbadać na podstawie dzieł takich pisarzy, jak Franz Kafka, Joseph Conrad, Fiodor Dostojewski i Stefan Żeromski.

„Jądro ciemności” Josepha Conrada jest jednym z najważniejszych dzieł literatury XX wieku, które przedstawia bohatera, który zmaga się z problemami moralnymi i dusznymi. Główny bohater, Marlow, wyrusza w podróż po rzece Kongo, aby odnaleźć Kurtza, europejskiego agenta, który stał się znany jako wybitny człowiek, ale w miarę upływu czasu został zepsuty i zdehumanizowany. W trakcie swojej ekspedycji po Afryce Kurtz, który jest uosobieniem potęgi i ambicji, doświadcza wewnętrznej degrengolady. Nieograniczona władza i izolacja od cywilizacji sprawiają, że stopniowo traci wartości moralne i popada w szaleństwo. Kurtz upada moralnie, ponieważ jego ekstremalna kolonialna rzeczywistość uniemożliwia mu walkę z wewnętrznymi demonami. Marlow widzi upadek Kurtza i poznaje kruchość człowieka w obliczu zła, chaosu i ciemności ludzkiej natury. Książka „Jądro ciemności” pokazuje, że próby bohatera literackiego określić zasady moralne często prowadzą do ujawnienia najgłębszych aspektów jego duszy, co stawia pod znakiem zapytania siłę ludzkiej etyki.

W swojej powieści „Zbrodnia i kara” (1866) Fiodor Dostojewski przedstawia problemy moralne i filozoficzne Rodiona Raskolnikowa. Młody student prawa Raskolnikow wierzy, że zabije lichwiarkę, aby poprawić społeczeństwo. Jednocześnie sprawdzi swoją teorię, że niektórzy ludzie są „wybrani” i mogą przekraczać moralność dla wyższych celów. Morderstwo staje się dla niego próbą egzystencjalną i moralną. Zamiast potwierdzić swoją teorię, Raskolnikow zostaje pochłonięty wyrzutami sumienia i duchową degrengoladą. Z pomocą postaci Raskolnikowa Dostojewski bada moralność, wolną wolę i granice ludzkiej odpowiedzialności. Raskolnikow przechodzi trudną wewnętrzną drogę, od pychy i przekonania o własnej wyższości po duchowe odkupienie, kiedy w końcu przyznaje się do zbrodni i ponosi za nią konsekwencje. Próbę moralnąDostojewski przedstawia jako sytuację, w której bohater musi stawić czoła swojemu człowieczeństwu i ostatecznie znaleźć swoje miejsce w świecie.

Tomasz Judym z powieści Stefana Żeromskiego „Ludzie bezdomni” (1899) jest kolejnym ważnym przykładem bohatera literackiego w sytuacji próby. Młody, idealny judyta lekarz poświęca swoje życie walce o poprawę życia najbiedniejszych. Próbuje wybrać między obowiązkiem moralnym wobec społeczeństwa a osobistym szczęściem. Judym bierze decyzję o oddaniu się swojej misji społecznej, porzucając miłość i szczęście osobiste. Chociaż jest to heroiczna decyzja, pokazuje tragizm jednostki, która stawia ideały nad własne pragnienia i skazuje się na cierpienie i samotność. Przypadek Judyma pokazuje, jak bohater próbuje spełnić społeczną odpowiedzialność i etykę, wybierając osobistą ofiarę. Ukazując tę postać, Żeromski porusza problem konfliktu między osobistym szczęściem a odpowiedzialnością za innych, co było ważnym tematem w literaturze końca XIX wieku.

Bohater, który staje w obliczu absurdalnej próby egzystencji, jest przedstawiony w noweli Franza Kafki „Przemiana” z 1915 roku. Główny bohater, Gregor Samsa, budzi się pewnego dnia w postaci olbrzymiego owada. Ta groteskowa i absurdalna sytuacja jest metaforyczną próbą, w której bohater musi zmierzyć się z odrzuceniem, samotnością i bezsilnością wobec losu. Kafka przedstawia egzystencjalną grozę, pokazując, jak Gregor stopniowo traci swoją godność i człowieczeństwo w obliczu ekstremalnych okoliczności. Zmagania Gregora Samsy polegają na jego bezradnym zmaganiu się z odrzuceniem zarówno przez rodzinę, jak i społeczeństwo, które nie jest w stanie przyjąć jego inności. Egystencjalny absurd staje się głównym motywem literackim początku XX wieku, gdy Kafka przedstawia człowieka jako istotę skazaną na bezsensowne cierpienie.

Podsumowanie

Bohaterowie literaccy z końca XIX i początku XX wieku musieli radzić sobie z wieloma problemami, takimi jak etyka, egzystencja, społeczeństwo czy filozofia. Bohaterowie dzieł Josepha Conrada, Fiodora Dostojewskiego, Stefana Żeromskiego i Franza Kafki są przedstawiani w momentach, w których ujawniają się ich wewnętrzne zmagania i konflikty. Każdy z tych pisarzy stawia przed swoimi postaciami pytania o sens życia, odpowiedzialność i naturę człowieczeństwa. Literatura tego okresu była silnie związana z odkrywaniem wewnętrznych przeżyć, lęków i nadziei jednostki, co pokazują dramatyczne rozstrzygnięcia, którym poddani są bohaterowie.