Reportaż jako gatunek literacki i dziennikarski stał się ważnym elementem kultury medialnej i literackiej, służąc jako narzędzie do opisywania rzeczywistości oraz zwracania uwagi na ważne problemy społeczne, polityczne i moralne. Współczesne reportaże pełnią różnorodne role społeczne, a ich tematyka dotyczy zarówno spraw lokalnych, jak i międzynarodowych. Z jednej strony rejestrują wydarzenia, a z drugiej strony pomagają słabszym i marginalizowanym grupom. Współczesny reportaż ma specyficzne powiązania z literaturą, ponieważ znajduje się na pograniczu literatury faktu i fikcji. To odróżnia go od innych gatunków literackich.

Wojciech Tochman jest ważnym autorem współczesnego reportażu, który koncentruje się na opisywaniu tragicznych i dramatycznych wydarzeń z perspektywy jednostki. Książka, którą napisał, „Jakbyś kamień jadła”, jest przykładem reportażu wojennego, który omawia zbrodnie popełnione podczas wojny w Bośni i Hercegowinie w latach 90. Tochman nie tylko opisuje przerażające fakty wojny, ale również opisuje losy każdego z ofiar konfliktu. Poprzez zwracanie uwagi na cierpienie ofiar, reportaż stawia pytania o granice ludzkiego okrucieństwa i możliwości powrotu do normalności po traumatycznych doświadczeniach, pełni rolę społeczną. Tochman posługuje się precyzyjnym i oszczędnym językiem, co potęguje wrażenie, że jego historia jest prawdziwa i zbliża ją do literackiego malizmu, w którym każda fraza ma znaczenie.

Autorstwo Swietłany Aleksijewicz, laureatki Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, jest kolejnym przykładem współczesnego reportażu o szerokiej tematyce społecznej. Aleksander Aleksijewicz w swoich reportażach, takich jak Czarnobylska modlitwa czy Wojna, nie odnosi się do kobiety. Zamiast tego skupia się na relacjach ludzi, którzy przeżyli ogromne katastrofy XX wieku, takie jak katastrofa w Czarnobylu czy II wojna światowa. Autorka daje głos kobietom, dzieciom i ofiarom systemów totalitarnych, które zwykle pozostają na marginesie historii. Jej reportaże ukazują rolę społeczną, która polega na wydobyciu z cienia tych, których dotąd nie słyszano. Aleksijewicz tworzy niezwykle poruszające, emocjonalne narracje, które oddają pełną złożoność ludzkiego doświadczenia w obliczu katastrof dzięki swojemu podejściu, łączącemu elementy literackie z faktograficznymi. Stosunek Aleksijewicza do reportażu jest wyjątkowy, ponieważ autorka świadomie rezygnuje z neutralności dziennikarskiej na rzecz głębi literackiej, w której dominują emocjonalne zaangażowanie i subiektywizm.

Mariusz Szczygieł jest jednym z najbardziej znanych pisarzy reportażu współczesnego w Polsce. Jeśli chodzi o jego reportaż Gottland, który opowiada o losach Czechów w XX wieku, jest niezwykłym połączeniem literatury faktu i opowieści literackiej. W swoich tekstach Szczygieł nie tylko opisuje fakty, ale również przedstawia różne punkty widzenia, które często są ze sobą sprzeczne. Autor wykorzystuje złożone metafory i wykorzystuje formę, aby zapewnić czytelnikom zarówno przeżycie artystycznego doświadczenia, jak i zrozumienie faktu, stosując sposób, który przypomina metody stosowane w literaturze pięknej. Teksty Szczygła prowokują do refleksji nad naturą historii, tożsamości narodowej i pamięci zbiorowej, przekraczając granice dokumentacji rzeczywistości.

Współczesne reportaże mają szeroki zakres tematów i często zależą od dziedziny, w której pisze autor. Współczesny reportaż często koncentruje się na tematach społecznych, politycznych i kulturowych w poszukiwaniu zrozumienia mechanizmów, które rządzą światem. W swoich książkach, takich jak Czy Bóg wybaczy siostrze Bernadetcie?, Justyna Kopińska, autorka reportaży, koncentruje się na problemach przemocy, wykorzystywania i niesprawiedliwości systemowej, które występują w Polsce. Kopińska stara się odkryć nieujawnione mechanizmy władzy, które prowadzą do marginalizacji niektórych grup społecznych i bezkarności przestępców. Jej reportaże działają jako środek interwencyjny, zmuszając opinię publiczną do myślenia o problemach, które mainstreamowe media często pomijają.

W rezultacie funkcje społeczne współczesnego reportażu obejmują dokumentowanie rzeczywistości, interwencję w sprawach społecznych oraz zapewnianie miejsca do refleksji nad ważnymi tematami. Reportaż nie tylko może służyć jako „sumienie” społeczeństwa, zwracając uwagę na krzywdę, niesprawiedliwość czy marginalizację, ale także może służyć jako platforma do wyrażania trudnych emocji i doświadczeń. To rodzaj zwierząt, który jest w stanie zmienić ludzkie poglądy, zwiększyć świadomość społeczeństwa i wpływać na debatę publiczną.

Współczesny reportaż i literatura mają specyficzny związek ze względu na częstotliwość wykorzystywania narracyjnych narzędzi literackich. Chociaż reportaż opiera się na faktach, autorzy coraz częściej sięgają po elementy fabuły literackiej, takie jak budowanie napięcia, użycie dialogów, opisów i metafor. W ten sposób tworzą teksty, które są estetyczne i nie tylko informują czytelnika. W rezultacie współczesny reportaż jest hybrydą, która łączy elementy dziennikarstwa z wrażliwością literacką, co pozwala mu być postrzegany zarówno jako dokument rzeczywistości, jak i dzieło literackie o wysokiej jakości.

Podsumowując, reportaż współczesny odgrywa kluczową rolę w kulturze i społeczeństwie, podejmując ważne tematy dotyczące polityki, historii, tożsamości i spraw społecznych. Społeczny reportaż ma wiele zastosowań, w tym dokumentowanie rzeczywistości, interwencję w sprawach publicznych i budowanie refleksji nad stanem rzeczy. Reportaż, będąc na pograniczu literatury i dziennikarstwa, łączy elementy obu tych dziedzin, co pozwala mu stworzyć wyjątkową formę wyrazu, która nie tylko informuje, ale także wzrusza i prowokuje do myślenia.