Od wieków mityczna historia Owidiusza o Dedale i Ikarze w „Metamorfozach” inspirowała artystów, filozofów i pisarzy do tworzenia bohaterów reprezentujących różne postawy dotyczące życia, wolności i obowiązków. Ikar jest symbolem marzycielstwa, pragnienia wolności i przekraczania granic, często kosztem bezpieczeństwa i życia. Z drugiej strony Dedal jest symbolem mądrości, pragmatyzmu i umiarkowania i reprezentuje postawę, która kładzie nacisk na rozważne podejmowanie decyzji i przestrzeganie reguł. W literaturze polskiej i światowej obie te postawy są chętnie eksplorowane, stając się symbolami podstawowych problemów człowieka.

W literaturze postać Dedala, która jest kojarzona z rozsądkiem i rozwagą, służy jako model bohatera, który przestrzega zasad logiki i wiedzy, unikając ryzykownych i nieprzemyślanych działań. Przykładem jest postać Stanisława Wokulskiego z powieści Bolesława Prusa „Lalka”. Wokulski osiąga swoje cele i osiąga sukces, ale robi to w sposób rozsądny i rozsądny. Jego dążenie do wzbogacenia się, aby zyskać szacunek i miłość Izabeli Łęckiej, pokazuje jego pragmatyzm. Wokulski pozostaje postacią, która oscyluje między dedalowym rozsądkiem a ikaryjskim porywem serca, mimo że romantyczne uniesienia ostatecznie zniweczą jego plany.

Jednak Ikar, symbol dążenia do wolności za wszelką cenę, często pojawia się w literaturze jako tragiczna postać, nieposłuszna rozsądkowi i z góry skazana na porażkę. Postać Konrada z „Dziadów cz. „III” napisany przez Adama Mickiewicza. Konrad, poeta i bojownik o wolność, buntuje się przeciwko naturze i Bogu. Podobnie jak Ikar, Konrad dąży do absolutu, przekraczając granice ludzkiej kondycji, ale jego pycha prowadzi go do klęski. Poprzez postać Konrada Mickiewicz pokazuje tragizm dążenia do idealów, niezależnie od skutków, co czyni bohatera ikaryjskim buntownikiem.

W literaturze współczesnej, takiej jak „Lot nad kukułczym gniazdem” Kena Keseya, można znaleźć motyw Ikara, jako postaci pragnącej przekroczyć normy społeczne. Główny bohater, Randle McMurphy, walczy o niezależność i autorytarny system szpitala psychiatrycznego. Jego niepokorna natura i dążenie do życia na własnych zasadach przypominają porywy ikaryjskiego w stronę słońca. McMurphy, podobnie jak Ikar, płaci najwyższą cenę za swoją wolność, ale jego zachowanie staje się obrazem walki z opresją i dążenia do samodzielności.

Raskolnikow z „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego to kolejny przykład bohatera o ikaryjskiej postawie. W przekonaniu, że jest wyższy moralnie, Raskolnikow decyduje się na popełnienie zbrodni, ponieważ wierzy, że może przekroczyć granice dobra i zła. Jego pycha prowadzi go do upadku, podobnie jak Ikara. W ten sposóbDostojewski przedstawia moralny dylemat człowieka, który próbuje wyjść z ograniczeń narzuconych przez społeczeństwo, ale ostatecznie zostaje ukarany za swoją pychę i próbę igrania z losem.

W przeciwieństwie do tego Dedal jest często przedstawiany w literaturze jako symbol rozsądku i umiaru, a także jako postaci, które potrafią osiągać swoje cele, stosując rozsądną strategię i rozumiejąc swoje ograniczenia. Bohater powieści Władysława Reymonta „Ziemia obiecana” jest przykładem bohatera dedalowego w literaturze współczesnej. W swoim życiu Karol Borowiecki, młody przemysłowiec, opiera się głównie na rozsądku i pragmatyzmie. Chociaż dąży do sukcesu i bogactwa, swoją drogę planuje dokładnie i każde działanie jest podporządkowane konkretnemu celowi. Borowiecki i Dedal starają się działać w ramach zdrowego rozsądku, unikając ryzyka. Chociaż jego charakter wydaje się chłodny i uprzejmy, to właśnie jego pragmatyzm pozwala mu przetrwać w okrutnym świecie przemysłu.

Niemniej jednak motyw Dedala i Ikara w literaturze dotyczy nie tylko męskich bohaterów. Tytułowa bohaterka powieści Gustave’a Flauberta „Pani Bovary” Emma jest pełna emocji i pragnień lepszego, bardziej romantycznego życia. Emma Bovary, podobnie jak Ikar, pragnie wyzwolenia się z ograniczeń narzuconych jej przez małżeństwo i prowincjonalne życie; jednak jej wybory prowadzą do tragicznego końca. Jej decyzje, które są pełne namiętności i bezmyślnej impulsywności, przypominają lot Ikara ku słońcu, który jest zawsze kończy się katastrofą. Aby stworzyć postać Emmy, Flaubert pokazuje tragizm jednostki, która przekracza granice rozsądku i pragnie więcej, jednocześnie pokazując ograniczenia marzycielskiego podejścia do życia.

W literaturze polskiej pojawia się również postać dedalowa, na przykład w powieści Władysława Reymonta „Chłopi”, gdzie Maciej Boryna przedstawia pragmatyczny sposób życia i pracy. Jako gospodarz Boryna dba o swoją ziemię i majątek z rozumem i doświadczeniem. Jego wybory są przemyślane i oparte na praktycznych informacjach, a także na trosce o przyszłość swojej rodziny. Chociaż Boryna ma wiele emocji, jego postawa jest zdominowana przez rozsądek i poczucie odpowiedzialności, co sprawia, że jest dedalową osobą, która koncentruje się na planowaniu swojego życia w sposób rozsądny.

W literaturze współczesnej postać Dedala można postrzegać również jako metafora twórcy, artysty, który dokładnie i dokładnie tworzy swoje dzieło. Przykładem może być postać Daniela Sempere, głównego bohatera powieści Carlosa Ruiza Zafóna „Cień wiatru”, który z fascynacją i pasją odkrywa tajemnice zapomnianych książek, jednocześnie zachowując ostrożność i przemyślenie. Daniel, podobnie jak Dedal, stara się przejąć kontrolę nad swoim życiem i chronić siebie i swoich bliskich przed zagrożeniami z przeszłości. Jeśli chodzi o odkrywanie tajemnic i rozwiązywanie zagadek literackich, jego rozsądne podejście przypomina umiarkowanie i dedalową mądrość.

Bohaterowie reprezentujący postawę dedalową można znaleźć w literaturze polskiej z XX wieku. Główny bohater Józio w powieści Witolda Gombrowicza „Ferdydurke” jest zmuszony do powrotu do szkoły i próbuje odnaleźć się w świecie, który jest pełen społecznych norm i absurdu. Początkowo Józio buntuje się przeciwko swoim rolom, ale ostatecznie stara się znaleźć balans między swoją indywidualnością a wymogami społeczeństwa, co czyni go postacią oscylującą między ikaryjskim buntem a dedalową rozwagą. Gombrowicz przedstawia problem jednostki, która próbuje uniknąć upadku w świecie pełnym sprzeczności.

Podsumowując, motywy przedstawione przez Dedala i Ikara w literaturze polskiej i międzynarodowej służą jako uniwersalne reprezentacje dwóch przeciwstawnych postaw wobec życia: rozważnego, pragmatycznego podejścia Dedala i marzycielskiego podejścia Ikara. Autorzy literaccy, którzy reprezentują te postawy, stają się nośnikami podstawowych pytań o granice ludzkiej wolności, odpowiedzialności i marzeń. Literacka tradycja przedstawia zarówno dedalową mądrość, jak i ikaryjską odwagę, wskazując, że każda z tych postaw ma swoje skutki i może prowadzić zarówno do sukcesu, jak i do tragicznego końca. Te postacie w literaturze polskiej i obcej są nie tylko reprezentacją indywidualnych wyborów, ale także ogólnymi symbolami ludzkich sukcesów i porażek.