Człowiek jako istota ludzka od wieków był głównym tematem rozważań w literaturze. Zastanawiano się nad jego celem i sensem istnienia. Już w starożytności możemy zauważyć utwory opisujące życie człowieka, jego motywację postępowania, jego wartości moralne. Tak wielcy pisarze antyczni jak Sofokles, Homer, Wergiliusz ukazują typowe wzorce osobowościowe. „Iliada” Homera przedstawia dzieje Hektora jako człowieka wiernego swoim ideałom. Hektor był odważny, dzielny i honorowy. Te właśnie cechy jego osobowości sprawiły, że mimo znanej prawdy o jego klęsce w boju z Achillesem przystąpił do niej. Ten fakt świadczy o wierności Hektora wobec ojczyzny, narodu i własnych wartości.

Sofokles natomiast w „Antygonie” ukazuje konflikt pomiędzy prawami boskimi a ziemnymi. Antygona jako osoba mądra, wierna Bogu i w pełni mu oddana grzebie swojego brata Polineikesa wbrew prawu ziemskiemu ustalonym przez władcę Teb – Kreona. Za ten czyn czeka ją kara śmierci, ale mimo to Antygona się nie boi, jest wierna swoim ideałom.

Postacią tragiczną w tym utworze jest również Kreon, który pomimo tego, że ma władzę, to cierpi gdyż na skutek skazania Antygony zabija się jego syn i żona. Jest wzorcem nieugiętego władcy, u którego raz podjęte decyzje są nieodwracalne.

Inną postawą doskonałego władcy jest Leonidas król Sparty, który poległ w walce z Persami. Jest wzorcem odwagi i męstwa oraz króla-rycerza walczącego na czele swoich wojsk dając im przykład heroicznej walki.

Innym przykładem wielkiego rycerza jest Roland z „Pieśni o Rolandzie”, który był wodzem Karola Wielkiego. Wykazuje się honorem i wiernością wobec Boga, króla walcząc do ostatniej kropli krwi w czasie zasadzki na tylną straż.

Mitologia przekazuje szereg wzorców osobowościowych. Bohaterowie, herosi i ludzie pełni są heroizmu i wypełniają swoje przeznaczenia życiowe. Postawą godną w tym dziele jest postać Prometeusza, twórcy człowieka. Elementami, które służyły mu do powstania jednostki ludzkiej, były łzy i ziemia. Tak ubogi materiał nie mógł dać szczęścia istocie żyjącej na ziemi. Prometeusz, przyjaciel bogów, obserwując nędzną wegetację postanowił pomóc tej biednej istocie. Skradł iskrę z rydwanu słońca po to by człowiek ziemski mógł żyć godnie. Wyboru swojego istnienia dokonał sam. Z całą świadomością poświęcił się za ludzką sprawę. Za to bogowie przykuli go do skały Kałkazu i znosił niekończące się cierpienia. Do historii przeszła jego postawa zwana prometejską. Jest ona szczególnie bliska naszemu narodowi, który w przeszłości historycznej skazany był na męki. Taką filozofię życiową przyjął bohater Mickiewiczowski – Konrad z III cz. „Dziadów”.

Epoka średniowiecza realizowała hasło „Bóg, honor, władca”. To obligowało doskonałych rycerzy do wierności wobec rycerskiej przysięgi. Takim argumentem jest postawa Zawiszy Czarnego, którego słowo rycerskie było niepodważalne.

Obraz doskonałego władcy-rycerza który był wcieleniem wierności wobec własnego narodu i Boga prezentuje literatura historiograficzna w „Kronikach” Galla Anonima. Bolesław Chrobry był monarchą bezwzględnie zdyscyplinowanym, znakomitym strategiem, obdarzony był umiejętnością sprawiedliwego osądzania poddanych. Ceniony był za rozum i rozwagę.

Zastanawiając się nad pojęciem wierności doszedłem do wniosku, że jest to dar umiejętności poświęcania dla innych w tym dla narodu, Boga, ojczyzny chociaż ten termin w okresie średniowiecza nie funkcjonował ze względu na istnienie pojęcia uniwersalizmu średniowiecznego. W pracy swojej usiłowałem zaprezentować bohaterów, dla których honor jest najwyższą wartością moralną. Fakt ten dowodzi o tym, że zarówno twórcy antyczni i średniowieczni wytworzyli model bohatera-człowieka, który godny jest naśladowania we współczesności wyzbytej zasad moralnych. Myśl, że poznawanie literatur wymienionych epok stwarza szansę współczesnemu pokoleniu na uszlachetnienie własnej egzystencji.